Treść prawa własności

Ogólna charakterystyka prawa własności
W systemie prawa cywilnego przedmiotem własności są wyłącznie rzeczy w rozumieniu art. 45KC a mianowicie są to tylko przedmioty materialne. Zasadniczo prawo to może przysługiwać każdej osobie a więc jest to prawo podmiotowo uniwersalne. Warto jednak zwrócić uwagę, iż od tej reguły występują wyjątki. Przykładowo ograniczenia takie występują w obrocie nieruchomościami nabywanymi przez cudzoziemców. Własność jest prawem bezterminowy, w polskim ustawodawstwie nie spotykamy własności podzielonej w czasie. Zasadniczo, własność trwa tak długo, jak długo istnieje rzecz będąca przedmiotem własności. Jednakże czasowe ograniczone własności rzeczy ruchomych może nastąpić z woli stron, bowiem można przenieść własność rzeczy ruchomej z zastrzeżeniem terminu końcowego. Warto jednak pamiętać, iż takich zastrzeżeń umownych nie wolno stosować w przypadku nieruchomość. Zgodnie z brzmieniem artykułu 157 §1 KC „ własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu”.
Reasumując generalnie prawo własności jest najszerszym  a zarazem i najpełniejszym prawem rzeczowym.

Charakter prawa własności
Wszelkie prawa rzeczowe noszą charakter bezwzględny, więc są skuteczne erga omnes. Szczególnie do tych praw możemy zaliczyć prawo własności, które jest naczelnym prawem rzeczowym. Artykuł 140 KC zawiera postanowienie, że właściciel może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób, a więc jest to dowód na bezwzględny charakter prawa własności. W stosunku własności występują z jednej strony właściciel uprawniony czynnie do posiadania, korzystania z rzeczy i rozporządzania rzeczą, natomiast z drugiej ogół osób trzecich zobowiązanych biernie do poszanowania cudzego prawa własności. W przypadku naruszenia cudzego prawa właścicielowi przysługuje określone roszczenie windykacyjne lub negatoryjne.

Uprawnienie do posiadania i korzystania z rzeczy
Posiadanie jest naturalną cechą prawa własności. Natomiast posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel, a więc jest to właściciel władający rzeczą na podstawie przysługującego mu prawa własności. Uprawnienie do posiadania rzeczy jest samodzielnym, a zarazem równoległym do pozostałych uprawnieniem właściciela.

Uprawnieniem właściciela jest przysługujące mu uprawnienie do korzystania z rzeczy. Niewątpliwie najważniejszymi uprawnieniami właściciela są:
uprawnienie do używania rzeczy
uprawnienie do pobierania pożytków z rzeczy
uprawnienie do pobierania innych dochodów z rzeczy
uprawnienie do zużycia i przetworzenia rzeczy

Rozporządzanie rzeczą
Kolejnym tradycyjnym uprawnieniem właściciela jest przysługujące mu uprawnienie do rozporządzania rzeczą, ściślej rzecz ujmując rozporządzanie prawem własności. Warto tutaj zwrócić uwagę, iż rozporządzenie własnością może przybrać postać wyzbycia się własności, obciążenia własności bądź też zniesienie prawa własności.
Skrajną a zarazem najdalej idącą postacią rozporządzenia, jest wyzbycie się własności. Uprawnienie to obejmuje uprawnienie do przeniesienia własności i do rozporządzania na wypadek śmierci. W tym przypadku mamy do czynienia z pochodnym i translatywnym nabyciem prawa własności przy równoczesnej jego utracie przez poprzedniego właściciela.

Kolejną postacią rozporządzenia jest również obciążenie prawa własności. Formą obciążenia własności rzeczy jest przede wszystkim ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych, które obciążają prawo własności jednocześnie ograniczając właściciela w oznaczonym zakresie w jego naturalnych uprawnieniach.

Ostatnią omawianą formą rozporządzenia stanowią czynności prawne, których celem a także bezpośrednim skutkiem jest zniesienie prawa majątkowego. Przytoczyć tutaj można przykład porzucenia rzeczy ruchomej bądź też zniszczenie przez właściciela rzeczy.

Granice prawa własności
Prawo własności stanowi najszerszą formę korzystania z rzeczy czyli formę korzystania pełnego. Obejmuje bowiem następujące uprawnienia właściciela względem rzeczy:
uprawnienie do posiadania
korzystanie z rzeczy
rozporządzenie rzeczą

Jednakże warto pamiętać, że nie istnieje „ absolutna władza” właściciela nad rzeczą, bowiem występują ograniczenia uprawnień właścicielskich.
We współczesnym systemie polskiego ustawodawstwa zostały określone normatywnie granice własnością, które są ze sobą ściśle sprzężone. Są to trzy wyznaczniki a mianowicie przepisy ustawy, zasady współżycia społecznego oraz społeczno gospodarcze przeznaczenie prawa własności.

02/24/2012 | Autor: Katarzyna Stachura | Prawnik w Limanówka Wrzeszcz Kancelaria Prawna sp.k.