Przy pożegnaniu z pracodawcą upomnij się o świadectwo pracy

Świadectwo pracy jest to dokument, w którym pracodawca potwierdza zatrudnienie pracownika. Jest obowiązany wydać je niezwłocznie po wygaśnięciu lub rozwiązaniu stosunku pracy.

Uprawnienia pracownika związane ze świadectwem pracy regulują art. 97 i 99 kodeksu pracy oraz rozporządzenie z dnia 15 maja 1996 r.

Jeżeli wydanie świadectwa pracy nie jest możliwe w dniu, w którym umowa z pracownikiem wygasa lub zostaje rozwiązana (np. pracownik przebywa poza zakładem pracy), pracodawca wydaje mu świadectwo w terminie do 7 dni od dnia ustania stosunku pracy. Może przekazać je osobiście pracownikowi, osobie przez niego upoważnionej lub przesłać świadectwo pocztą. Śmierć pracownika nie zwalnia pracodawcy z obowiązku wystawienia świadectwa pracy - pracodawca sporządza świadectwo i włącza je do akt osobowych pracownika. Z wnioskiem o wydanie przez pracodawcę świadectwa pracy może wystąpić członek rodziny zmarłego pracownika lub inna osoba będąca jego spadkobiercą.

Ważne! Jeżeli wskutek niewystawienia lub wystawienia świadectwa po terminie pracownik poniósł szkodę (w praktyce najczęściej chodzi o sytuację, gdy z powodu nieprzedstawienia świadectwa nie otrzymał nowej pracy), może żądać naprawienia szkody. Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, ale nie więcej niż za 6 tygodni. Przesłanką żądania odszkodowania będzie również odmowa wypłacenia bezrobotnemu zasiłku – świadectwo pracy jest jednym z dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku. Odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia, które pracownik otrzymywał. Na pracowniku ciąży konieczność udowodnienia istnienia szkody.

Jakie informacje zawiera świadectwo pracy?

W świadectwie pracy powinny zostać zawarte informacje dotyczące okresu i wykonywanej pracy, zajmowanym stanowisku, jak również informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Rozporządzenie nakazuje zamieszczenie także innych informacji, które są niezbędne do ustalenia uprawnień ze stosunku pracy i uprawnień z ubezpieczenia społecznego: dotyczą one m. in. wymiaru czasu pracy, liczby dni urlopu wykorzystanego przez pracownika w roku kalendarzowym, w którym ustał stosunek pracy, wykorzystania dodatkowego urlopu albo innego dodatkowego uprawnienia. Jeżeli rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w drodze wypowiedzenia przez pracodawcę lub w drodze porozumienia stron z przyczyn niedotyczących pracownika, zamieszcza się wzmiankę o tym – z tym ostatnim wiążą się bowiem szczególne uprawnienia ubezpieczeniowe . Innych przyczyn ustania stosunku pracy nie wskazuje się. W świadectwie musi być zamieszczona informacja o zajęciu wynagrodzenia za pracę w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej.   Na żądanie pracownika pracodawca ma obowiązek zamieścić w świadectwie pracy informacje o wysokości i składnikach wynagrodzenia oraz o uzyskanych kwalifikacjach. Nie wolno zamieszczać w świadectwie informacji innych, niż wskazane w prawie pracy i rozporządzeniach wykonawczych – w szczególności świadectwo pracy nie jest miejscem, w którym pracodawca zamieszcza opinie dotyczące danego pracownika czy dokonuje oceny jego osiągnięć.

Co w sytuacji, gdy dane w świadectwie są niezgodne z prawdą?

Jeśli treść wystawionego świadectwa nie czyni zadość wymogom określonym w kodeksie pracy lub jest niezgodna za stanem rzeczywistym, pracownik może w ciągu 7 dnia od otrzymania świadectwa zaradzać jego sprostowania. Jeżeli żądanie takie było uzasadnione, jednak pracodawca nie dokonał sprostowania, pracownik może w terminie 7 dni od zawiadomienia go o takiej decyzji skierować wniosek do sądu pracy. Jeśli sąd przychyli się do wniosku pracownika, pracodawca musi dokonać sprostowania w terminie 3 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

Od orzeczenia sądu rejonowego można wnieść apelację do sądu okręgowego. Sąd okręgowy jest ostatnią instancją w sporze - w sprawach dotyczących świadectw pracy i roszczeń z tym związanych skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego nie przysługuje.

Ważne! Przepisy precyzują, w którym momencie najpóźniej pracodawca musi wydać świadectwo, jednak nie nakładają na niego obowiązku wydania go wcześniej. Można sobie jednak wyobrazić sytuację, gdy pracownikowi pozostającemu w okresie wypowiedzenia jest ono z jakichś względów potrzebne – na przykład w procesie szukania nowej pracy. Teoretycznie nie może wymóc na pracodawcy wydanie świadectwa przed dniem wygaśnięcia stosunku pracy, w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się jednak, że będzie on obowiązany do wcześniejszego wydania go w związku z ważną zasadą prawa pracy -  zasadą dbałości o zaspokajanie bytowych i socjalnych potrzeb pracownika.  

Czy brak świadectwa pracy zawsze przekreśla szanse na zasiłek?

Przepisy jednoznacznie wskazują, że dla zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy konieczne jest przedłożenie także świadectwa pracy. Wobec problemu bezrobotnych, którzy z jakichś powodów nie dysponują świadectwem, urzędnicy bardzo często idą im na rękę i wpisują ich do rejestru bezrobotnych, jednak zależy to wyłącznie od ich dobrej woli. W takiej sytuacji można uzyskać z ZUS zaświadczenie o okresach podlegania ubezpieczeniom społecznym, jeśli zaś organ rentowy odmawia wydania zaświadczenia, urząd pracy powinien zaakceptować pisemne oświadczenie bezrobotnego, w którym wskazuje on, w jakim okresie był zatrudniony.

04/27/2012 | Autor: Martyna Kośka | Źródło: portal www.lex-portal.pl