Kiedy sąd może orzec o rozwiązaniu spółki?

Zgodnie z zasadami wolnego obrotu handlowego, zawiązanie, jak i zakończenie bytu prawnego spółki kapitałowej pozostają w sferze decyzyjnej jej wspólników. W pewnych sytuacjach istnieje jednak możliwość interwencji sądu, a w konsekwencji rozwiązanie spółki mocą jego orzeczenia. Są to sytuacje, w których spółka nie wykonuje nałożonych na nią ustawowo obowiązków.

Według treści art. 21 Kodeksu spółek handlowych, sąd rejestrowy może orzec o rozwiązaniu wpisanej do rejestru spółki kapitałowej w przypadku, gdy:
-nie zawarto umowy spółki,
-określony w umowie albo statucie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem,
-umowa albo statut spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy, przedmiotu działalności spółki, kapitału zakładowego lub wkładów,
-wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące statut nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania.

Ponadto, rozwiązanie spółki może tez nastąpić na gruncie przepisów ustawy o KRS. Jeżeli pomimo stosowania grzywien osoba prawna wpisana do rejestru przedsiębiorców nie wykonuje swoich obowiązków, sąd rejestrowy może ustanowić dla niej kuratora na okres nieprzekraczający roku, ten może natomiast podjąć czynności zmierzające do jej likwidacji, jeżeli nie dojdzie do wyboru lub powołania jej władz w terminie trzech miesięcy od dnia jego ustanowienia albo wybrane lub powołane władze nie wykonują swoich obowiązków.

Brak umowy spółki

W przypadku, gdy wraz z dokumentami rejestrowymi nie została dołączona umowa lub statut spółki, sąd wzywa do uzupełnienia tego braku w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu wniosku. Kontrola to powinna wyeliminować wszelkie braki. W praktyce jednak dochodzi do sytuacji, gdy sąd rejestrowy nie dostrzega braków umowy lub statutu i wówczas zastosowanie znajduje art. 21 KSH.

Jeżeli po wykrycie braków po udanej rejestracji spółki nie zostaną podjęte stosowne działania w celu ich usunięcia, sąd w pierwszej kolejności wzywa zarząd spółki do złożenia stosownego oświadczenia, a następnie wydaje postanowienie o rozwiązaniu spółki.

 Dotyczy to przypadków, gdy w ogóle nie zawarto umowy lub statutu spółki lub nie zawierają one niezbędnych dla postępowania rejestracyjnego danych, takich jak np. postanowienia dotyczace firmy, przedmiotu działalności czy wkładów. Elementy te stanowią niezbędną treść każdej umowy lub statutu spółki. Braki te, jeżeli są nieusuwalne, rodzą po stronie sądu obowiązek rozwiązania spółki.

Warto podkreślić, iż z powodu tego rodzaju braków, spółka nie może być rozwiązana, jeżeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat.

Sprzeczność przedmiotu działalności z prawem

Zgodnie z brzmieniem art. 40 ustawy o KRS przedmiot działalności spółki jest ujawniany w dziale 3 rejestru przedsiębiorców i powinien być określony według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). PKD nie zawiera przykładów działalności sprzecznych z prawem, ale za takie można uznać naruszenie przepisów nakazujących prowadzenie określonej działalności, więc np. prowadzanie działalności bez wymaganej koncesji czy zezwolenia.

Brak zdolności do czynności prawnych osób zawierających umowę spółki

Ostatnią z przyczyn rozwiązania spólki przez sąd rejestrowy jest zaistnienie sytuacji, w której wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące statut nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania.

Należy podkreślić, że brak zdolności do czynności prawnych powinien dotykać wszystkich osób uczestniczących w zawieraniu umowy lub podpisujących statut. Oznacza to, iż fakt posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych przez chociaż jedną z tych osób sanuje braki tej zdolności po stronie pozostałych.

Przebieg postępowania

Wszczęcie postępowania w przedmiocie rozwiązania spółki kapitałowej w trybie art. 21 KSH może nastąpić z urzędu lub na wniosek osoby posiadającej interes prawny w jej rozwiązaniu. Sąd zobowiązany jest przeprowadzić wówczas rozprawę. Orzeczenie końcowe zapada w formie postanowienia, od którego uczestnikom postępowania przysługuje apelacja.

W przypadku tego postępowania powstaje istotny problem z dopuszczalnością wniesienia skargi kasacyjnej. Postępowania w przedmiocie rozwiązania spółki nie można bowiem zaliczyć do postępowania rejestrowego, ponieważ rozstrzygnięcie sądu rejestrowego nie sprowadza się bezpośrednio do wydania orzeczenia o wpisie bądź wykreśleniu podmiotu z rejestru. Zgodnie natomiast z treścią art. 5191 KPC możliwość złożenia skargi kasacyjnej istnieje tylko i wyłącznie od postanowień sądu rejestrowego wydanych w toku postępowania rejestrowego.

Podstawa prawna:
-Ustawa z dnia 15 września 2000 roku - Kodeks Spółek Handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037z późn. zm.)
-Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity z 2007 roku - Dz.U. Nr 168, poz. 1186)
-Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks Postępowania Cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.)

04/27/2012 | Autor: Olga Karczewska z Kancelarii Radców Prawnych "KMiW" s.c. | Źródło: portal www.lex-portal.pl